Top 10 nguyên nhân van bị rò rỉ phổ biến hiện nay

Rò rỉ là sự cố xảy ra khá phổ biến ở nhiều loại van, hậu quả không chỉ làm thất thoát lưu chất mà còn làm giảm hiệu suất hoạt động, mất an toàn và ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ của toàn bộ hệ thống. Vậy bạn có biết nguyên nhân van bị rò rỉ là gì? Hậu quả khi sử dụng van bị rò rỉ như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây nhé.

Van bị rò rỉ là gì? Dấu hiệu nhận biết

Van bị rò rỉ được hiểu đơn giản là tình trạng van công nghiệp không đảm bảo được khả năng làm kín khiến cho lưu chất bị thất thoát ra bên ngoài hoặc rò rỉ qua vị trí đóng van. Hiện tượng này thường xảy ra ở nhiều hệ thống và vị trí khác nhau như thân van, điểm kết nối van và đường ống, ngay bên trong đĩa van, trục van. 

Van bị rò rỉ là gì

Van bị rò rỉ có dấu hiệu nhận biết khá đơn giản, người sử dụng có thể quan sát dễ dàng bằng mắt thường, cụ thể như:

• Xung quanh thân van, mặt bích hoặc đầu nối xuất hiện lưu chất như nước, dầu, hóa chất rò rỉ ra bên ngoài.
• Với hệ thống khí nén hoặc hơi nóng sẽ có tiếng xì khí khi vận hành do lưu chất thoát ra ngoài qua khe hở.
• Áp suất bên trong hệ thống bị giảm bất thường trong khi hệ thống vẫn hoạt động bình thường.
• Van ở trạng thái đóng nhưng lưu chất vẫn đi qua, không ngăn được hoàn toàn dòng chảy.
• Ở một số hệ thống như hóa chất, nước thải sẽ xuất hiện mùi lạ thoát ra từ vị trí rò rỉ lưu chất.
• Van hoạt động khó khăn, thao tác đóng mở nặng hơn bình thường, không có khả năng làm kín tối ưu.

Top 10 nguyên nhân van bị rò rỉ phổ biến

Về nguyên nhân van bị rò rỉ, có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như lỗi kỹ thuật, tác động từ môi trường, điều kiện vận hành. Dưới đây là top 10 nguyên nhân phổ biến nhất người dùng cần đặc biệt lưu khi trong quá trình vận hành:

Top 10 nguyên nhân van bị rò rỉ phổ biến

Gioăng làm kín bị hư hỏng

Đầu tiên, không thể bỏ qua lý do gioăng làm kín bị mài mòn, hư hỏng sau một thời gian dài sử dụng. Vì gioăng là bộ phận giúp làm kín tại vị trí kết nối mặt bích hoặc được bọc xung quanh đĩa van. Khi gioăng bị lão hóa, nứt vỡ, biến dạng sẽ làm suy giảm khả năng làm kín, lưu chất sẽ dễ bị rò rỉ ra bên ngoài. Đặc biệt, với các trường hợp dùng sai kích cỡ hoặc vật liệu gioăng cũng rất dễ gây rò rỉ.

Van bị ăn mòn, bị oxy hóa

Nguyên nhân van bị rò rỉ thứ 2 là do van bị ăn mòn, oxy hóa do không phủ sơn Epoxy bên ngoài, do thời gian sử dụng dài, tác động của lưu chất và điều kiện môi trường bên ngoài. Hậu quả làm cho bề mặt thân van xuất hiện các vết nứt, thủng làm cho lưu chất thoát ra ngoài. 

Áp suất vượt ngưỡng cho phép

Mỗi loại van sẽ có giới hạn áp suất nhất định và tất nhiên khi hệ thống vận hành vượt ngưỡng áp suất cho phép các bộ phận của van sẽ phải chịu tác động lớn, dễ bị biến dạng, hư hỏng và gây rò rỉ lưu chất. Tình trạng này thường gặp trong hệ thống hơi nóng, khí nén hoặc đường ống có áp lực cao.

Nhiệt độ vận hành quá cao

Khi van làm việc trong hệ thống hơi nóng có điều kiện nhiệt độ quá cao, vượt giới hạn cho phép rất dễ ảnh hưởng đến độ bền của gioăng làm kín và vật liệu chế tạo van. Cụ thể, sẽ dễ bị giãn nỡ, biến dạng hoặc hư hỏng làm cho van tăng nguy cơ bị rò rỉ, không đảm bảo độ kín. Điển hình các dòng van nhựa có giới hạn chịu nhiệt độ kém hơn kim loại nên khi sử dụng cần lưu ý.

Lắp đặt sai kỹ thuật

Việc lắp đặt không đúng kỹ thuật cũng là một trong số các nguyên nhân van bị rò rỉ từ khi mới vận hành. Điển hình như siết bulong không chặt, bị cong vênh, kết nối mặt bích không khớp tiêu chuẩn, không quấn băng tan hoặc quấn sai cách…Tất cả những lỗi này sẽ làm giảm độ kín của van và dễ tạo khe hở cho lưu chất rò rỉ ra  bên ngoài.

Lắp đặt van sai kỹ thuật, không làm kín hiệu quả

Cặn bẩn bám bên trong van

Với các hệ thống xử lý nước thải có nhiều tạp chất, bùn, cặn bẩn sẽ rất dễ bám vào đĩa van, trục van, gioăng làm kín. Khi đó, khả năng đóng kín cua van sẽ bị giảm do tạp chất ngăn cản hoặc tích tụ lâu ngày làm tăng ma sát, mài mòn nhanh các bộ phận bên trong. Chính vì thế, đây cũng chính là một trong số các nguyên nhân van bị rò rỉ khá nghiêm trọng.

Chọn sai kích cỡ van

Mỗi kích cỡ van sẽ phù hợp với kích cỡ đường ống tương ứng cần lắp đặt. Khi chọn kích cỡ nhỏ hơn hoặc lớn hơn tiêu chuẩn đường ống sẽ làm ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kết nối, độ kín. Hậu quả gây ra có thể là hở mối nối, tạo áp lực không đồng đều, dòng chảy không ổn định và sau một thời gian sẽ dễ phát sinh hiện tượng rò rỉ lưu chất.

Hệ thống rung lắc mạnh, liên tục

Khi lắp đặt van trong hệ thống có rung lắc mạnh, tần suất liên tục trong một thời gian dài cũng là một trong số lý do làm rò rỉ van. Vì trong điều kiện vận hành đó các điểm kết nối sẽ dễ bị lỏng, lệch, xê dịch các bộ phận. Hậu quả gây ra hiện tượng rò rỉ lưu chất tại van.

Bảo trì, bảo dưỡng không đầy đủ

Trong quá trình sử dụng van, không vệ sinh, bảo trì hoặc bảo dưỡng định kỳ theo khuyến cao của nhà sản xuất cũng chính là lý do làm rò rỉ van. Vì khi không thực hiện các bước đó sẽ không phát hiện kịp thời được các sự cố hư hỏng, mài mòn của các bộ phận. Theo thời gian các lỗi đó sẽ nghiêm trọng hơn và dẫn đến rò rỉ van.

Chọn sai loại van cho hệ thống

Cuối cùng, chính là chọn sai chủng loại van, chất liệu van cho hệ thống. Vì mỗi loại van sẽ được thiết kế để phù hợp với từng điều kiện vận hành, môi trường nhất định. Theo đó, nếu chọn sai loại van cho hệ thống rất dễ bị xuống cấp, ăn mòn và rò rỉ chỉ sau một thời gian ngắn sử dụng.

Hậu quả của tình trạng van bị rò rỉ

Tình trạng van bị rò rỉ gây ra nhiều hậu quả khá nghiêm trọng đến toàn bộ hệ thống nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Dưới đây là một số hậu quả không thể bỏ qua:

Hậu quả của tình trạng van bị rò rỉ

• Làm thất thoát lưu chất ra bên ngoài, gây lãng phí tài nguyên và chi phí vận hành cho hệ thống.
• Làm giảm áp suất trong hệ thống, đồng thời còn ảnh hưởng đến hoạt động của các thiết bị phía sau khi áp suất giảm, không đúng mức cài đặt ban đầu.
• Gây hư hỏng các thiết bị liên quan như máy bơm, thiết bị đo, các loại van khác khi tình trạng rò rỉ kéo dài. Ngoài ra còn dễ gây mài mòn, nhất là với lưu chất như hóa chất, nước thải.
• Tăng chi phí bảo trì, bảo dưỡng và sửa chữa khi không được xử lý sớm, để lại hậu quả nghiêm trọng.
• Tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, dễ gây cháy nổ, bỏng nhiệt hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe người vận hành. Đặc biệt trong hệ thống hơi nóng, dầu khí, khí nén.
• Ảnh hưởng đến môi trường làm việc, dễ gây ô nhiễm, mất vệ sinh khi lưu chất rò rỉ ra ngoài. 
• Làm giảm tuổi thọ hệ thống đường ống, khi rò rỉ lâu ngày dễ làm xuống cấp, giảm tuổi thọ toàn bộ hệ thống.

Cách xử lý van bị rò rỉ hiệu quả

Khi phát hiện và tìm ra được nguyên nhân van bị rò rỉ, người dùng cần nhanh chóng kiểm tra và xử lý đúng cách để tránh ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống. Về cách xử lý tùy thuộc nguyên nhân, mức độ, cụ thể dưới đây:

Cách khắc phục van bị rò rỉ cơ bản: Siết chặt lại vị trí kết nối, lắp đúng kỹ thuật…

• Trước hết cần xác định chính xác vị trí rò rỉ ở đâu, ở thân van, mặt bích, trục van hay đĩa van…để lựa chọn phương án xử lý nhanh chóng, hiệu quả. 
• Nếu nguyên nhân do gioăng làm kín cần thay mới và chọn loại gioăng đáp ứng tốt điều kiện làm việc của hệ thống.
• Khi lắp đặt van, cần chắc chắn các bulong, đai ốc trên mặt bích được siết đúng cách, dùng lực đều để tránh biến dạng, cong vênh mặt bích.
• Trước khi lắp van, cần vệ sinh sạch sẽ đường ống, loại bỏ hoàn toàn tạp chất, cặn bẩn để tránh bám bẩn bên trong.
• Thực hiện bảo trì, bảo dưỡng định kỳ van để hạn chế tối đa tình trạng van bị rò rỉ, đồng thời còn giúp giảm chi phí sửa chữa, kéo dài tuổi thọ thiết bị.
• Trong trường hợp van bị ăn mòn nặng, nứt thân hoặc mài mòn nghiêm trọng cần thay thế linh kiện mới để giúp hệ thống vận hành ổn định, giảm rủi ro phát sinh về sau.

Nhìn chung, tình trạng rò rỉ van là sự cố phổ biến dễ xảy ra trong hầu hết các hệ thống. Khi nắm được các nguyên nhân van bị rò rỉ sẽ giúp người vận hành chủ động hơn trong các phòng tránh. Đồng thời, còn giúp khắc phục sự cố nhanh, hiệu quả nhất để không ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống và giúp tiết kiệm chi phí.

=> Xem thêm: Chi tiết cách xử lý van bị rò rỉ hiệu quả ai cũng cần biết